Bağımlılık yapan maddeler; başta alkol olmak üzere eroin, kodein, esrar, kokain, LSD, meskalin, extasy, uçucu maddeler (tiner), benzodiazepinlerdir. Alkol ve madde bağımlılığında aşağıdaki belirtilerden üç yada daha fazlası bulunur;

1-Alkol veya maddeyi kullanmak için çok güçlü bir istek veya zorlantı.

2-Alkol veya madde alma davranışını denetlemede güçlük (başlama,    bırakma ve kullanım dozu açısından).

3-Alkol veya madde kullanımı azaltıldığında yada kesildiğinde yoksunluk    belirtilerinin (titreme, korku, endişe, huzursuzluk, uykusuzluk, çarpıntı,    halusinasyonlar vs.) ortaya çıkması.

4-Dayanıklılık (tolerans) belirtileri, düşük dozlarda ortaya çıkan neşe,    konuşkanlık, rahatlama gibi etkilerin ortaya çıkabilmesi için daha yüksek    dozlara ihtiyaç duyma halidir. Bu konudaki en iyi örnek, dayanıklılık    geliştirmemiş bireyleri öldürebilecek dozda günlük alkol ve madde kullanan    bağımlılardır.

5-Alkol veya maddeyi elde etmek, kullanmak, etkilerinden kurtulmak için    harcanan zamanın diğer ilgi ve uğraşlara yer bırakmayacak şekilde    giderek artması.

6-Aşırı içki nedeniyle karaciğer bozukluğu, ağır madde kullanımlarını izleyen    depresif duygudurum, zihinsel yetilerde bozulma gibi verilere karşın alkol    veya madde kullanımını sürdürme. Alkol veya madde kullanımına bağlı    olarak bir süre sonra hafıza bozuklukları, yeni bilgileri öğrenmekte    zorluklar, zamanı tanıma, olayları sıralama yetilerinde bozulmalar ortaya    çıkar. Zamanla el ve ayak parmaklarından başlayan his kaybı,    karıncalanmalar ve gangrenler meydana gelebilir.


Resim 1. Kendisi de alkol bağımlısı olan Vincent van Gogh’un ‘’İçkiciler’’ isimli tablosu.

Tedavi

Ağır vakalarda hastaneye yatırarak tedavi gereklidir. Tedavi esnasında kesilme belirtilerine uygun ilaçlar kullanılır. Ayrıca günümüzde yerine koyma tedavileri de uygulanmaktadır. Alkol veya maddenin bırakılmasından sonra, yeniden başlamayı engelleyen ilaçlar da verilebilir. Destekleyici sosyoterapiler ve sosyal çevrenin değiştirilmesi de tavsiye edilir. Alkol ve madde bağımlılarında genellikle mevcut olan diğer psikiyatrik hastalıkların da (depresyon, panik, anksiyete bozukluğu vs.) tedavi edilmesi gerekir.